FilmFun_files/FILM FUN_6

FILM FUN
6
2
Jaargang 1 nummer 6 juni 2014
Een filmblad van Thys Ockersen dat maandelijks verschijnt en geleverd wordt aan een select gezelschap
van geïnteresseerden. De Film Fun uitgaven zijn te downloaden op www.thysockersenfilms.com onder
de noemer FILM FUN.
Thys Ockersen Films: Wilhelminaweg 54 , 2042
NR Zandvoort
Tel: 0235718831
www.thysockersenfilms.com
email: [email protected] thysockersenfilms.com
Tekst en foto’s: Thys Ockersen/Still-photo
Vormgeving: Silvia Herrero Simancas
©Film Fun: Thys Ockersen films
Cover foto: Eli Wallach in The good, the bad
and the ugly.
Charles Bronson in Once upon a time in the West
3
In mijn jeugd zag ik een Duitse western:
Der Schatz im Silbersee. Nogal
merkwaardig. Ik had in de filmbladen
gelezen dat Duitsland zijn eigen wildwest
auteur Karl May ging verfilmen in
Joegoslavië waar het ruige landschap deed
denken aan de Amerikaanse prairie. De
film die ik zag was in 1962 gemaakt met
Hollywood acteur Lex Barker als Old
Shatterhand en de Fransman Pierre Brice
als de indiaan Winnetou.
Pierre Brice en Lex Barker
Lex Barker had geen grote carrière in
Hollywood. Hij had een tijdje Tarzan
gespeeld en was goed voor veel goedkope
thrillers. In 1960 had hij meegemaakt de
man te spelen van Anita Ekberg in La
Dolce Vita onder regie van niemand
minder dan Ferico Fellini en de aandacht
die hij in Europa kreeg zou nog gaan
toenemen met de Karl Mayfilms. Hij werd
hier een grote vedette. Ik kan me niet
herinneren of ik een Engels of Duits
gesproken versie zag, maar hoewel de film
redelijk spannend was vond ik het een
vreemd geval.
Nog vreemder werd het toen ik in 1967
naar de Cineac- Damrak in Amsterdam
ging waar een nieuwe western draaide die
de titel droeg Voor een dollar met een
gaatje (in die tijd hadden buitenlandse
films vrijwel altijd een Nederlandse
titel).De regisseur was een onbekende
Calvin Jackson Padget en de
hoofdrolspeler ook: Montgomery Wood.
Geen wonder want het ging om een
Italiaanse western die in het Engels was
nagesynchroniseerd en waarin Italiaanse
acteurs zaten die gewoon in hun moeder`s
taal acteerden waarbij het Engels er
overheen was gezet, maar niet echt
nauwkeurig. Meestal iets te laat. Het bleek
om de eerste Spaghetti western te gaan
die in ons land werd vertoond en alle
schijn moest worden vermeden dat het
hier om een Italiaans product ging. Al
gauw bleek dat Calvin Jackson Padget
eigenlijk Giorgio Ferroni heette,
Montgomery Wood was Giuliano Gemma
4
en de filmtitel was: Un dollaro bucato ,
maar ja, daar verdien je geen geld mee.
Een stortvloed van Italiaanse westerns zou
over ons land worden uitgegooid zonder
dat iemand er aanstoot aan nam dat ze
nogal beroerd waren gemaakt, vooral wat
betreft het geluid.
De originele Amerikaanse western was
medio de jaren zestig ingeslapen. De
western was altijd een simpel verhaal over
een good guy in het wit tegen een bad guy
in hert zwart, of tegen de indianen. John
Ford had tientallen van die westerns
gemaakt en hij had John Wayne ontdekt
als de typische vertegenwoordiger van het
bevechten van het kwaad. Maar in 1953
op het hoogtepunt van de McCartyhy
heksenjacht in de VS naar vermeende
communisten kwam een vervolgde,
scenarioschrijver-producer Carl Foreman
met een western die alles op z`n kop zou
zetten: High Noon.
De Amerikaan Lee van Cleef en de Duitser
Klaus Kinski in For a few dollars more.
In Italië was het heel gewoon dat
speelfilms werden nagesynchroniseerd ,
omdat geluid minder belangrijk was dan
het beeld, het werkte sneller want je
hoefde nooit op te letten dat er storende
geluiden van bv auto`s of vliegtuigen de
opname verstoorden en in de Italiaanse
film werkten allerlei nationaliteiten en die
hoefden geen Italiaans of Engels te
spreken, iedereen kon zijn eigen taal
brabbelen en dan werd er later een
dialoog in het Italiaans, Spaans of Engels
overheen gezet. Normaalste zaak van de
wereld. Dus Klaus Kinski sprak Duits,
Giulian Gemma Italiaans, Clint Eastwood
Amerikaans,enz. Het moet een vrolijke
boel geweest zijn op de set van een
spaghetti western zoals ze al heel gauw
werden genoemd. Maar waarom werden
ze zo populair. Het antwoord is simpel: het
geweld dat ten toon gespreid werd.
Grace Kelly en Gary Cooper in High Noon.
Ogenschijnlijk was dit de zoveelste
western met nog zo`n held Gary Cooper,
maar er was meer aan de hand. Cooper
speelde sheriff Will Kane die er mee stopt
en gaat trouwen met de beeldschone
Grace Kelly. Maar dan komt het bericht
dat er drie bandieten in het stadje zijn die
op bun leider wachten die met de trein
van 12 uur moet aankomen en ze willen
het dan uitvechten met Will Kane omdat
hij de bendeleider heeft laten opsluiten.
Tot zover niets nieuws, maar dan begint
5
twijfelaar Will Kane een strijd met zichzelf.
Moet hij vertrekken met zijn nieuwe bruid
of alsnog de wapens weer oppakken? Hij
blijft ,maar de bevolking van zijn stadje
steunt hem niet en laat hem inde steek.
Ten slotte vindt er toch nog een
spectaculaire shoot out plaats waarbij
Kane met het geteisem afrekent. Deze film
wordt beschouwd als het begin van de
psychologische westerns. Opeens waren
outlaws ook mensen, werden sheriffs en
bounty hunters twijfelaars en werd er
meer nagedacht over de verdreven
(oorspronkelijke) bevolking van Amerika,
de indianen. De films werden
interessanter, maar het ging vaak ten
koste van de heftige schietpartijen en
kroeggevechten. Kortom de western was
volwassen geworden ,maar niet meer zo
aantrekkelijk als voorheen voor het
publiek dat in de buurtbioscopen gewoon
een ontspannend avondje knokken wilde
zien. De spaghetti western kwam er voor
in de plaats want zonder vragen te stellen
schoten de helden uit die films achter
elkaar tien , twintig bandidos neer, ook al
hadden ze six shooters.
Bud Spencer en Brock Peters in Ace High.
Vooral in wat primitievere landen in Azië
en de Arabische wereld was de
psychologie van de held of het
mededogen met de Indiaanse bevolking
van geen enkele waarde. Bovendien werd
de spaghettiwestern op geen enkele wijze
gehinderd door de censuur die wel in
Amerika bestond. En zo ebde de echte
Amerikaanse western langzamerhand weg
en kwam het Italiaanse geweld er voor in
de plaats. En ook op de Amerikaanse tv
ontstond er een merkwaardige
vervlakking. Bonanza en The High
Chapparal waren meer soapseries verpakt
in een westernsetting die niet aansloegen
bij de echte liefhebbers. Maar de oude rot
John Ford, de man die vrijwel alleen maar
westerns in zijn leven had geregisseerd
wist niet wat hij hoorde: “ Wat, ze maken
westerns in Italië ? Wat moet dat
voorstellen? “
De spaghetti western leverde nieuwe
helden op. In eerste instantie ging het om
acteurs die hun sporen al verdiend hadden
in de Italiaanse cinema. Ze zaten in allerlei
films, bv in de populaire films over
mythische helden (Maciste, Hercules).
Daar zaten ook bodybuilders uit Amerika
bij die een overstap naar de western
6
maakten en in ieder geval een
Amerikaanse inbreng hadden: Dan Vadis,
Gordon Scott, Gordon Mitchell. En
tenslotte toen het genre zich bewezen had
keek men naar Hollywood voor bekende
namen om in Italië te komen acteren.
Sommige Italiaanse acteurs zouden grote
populariteit behalen in die westerns, zoals
Franco Nero (als Django), Thomas Milian,
Giulana Gemma en Terence Hill en Bud
Spencer, eerst alleen later als duo. Soms
werd er zelfs een Amerikaan als regisseur
ingehuurd zoals acteur Vic Morrow die
A man called Sledge maakte met James
Garner, Dennis Weaver en Claude Akins.
die al een paar jaar in de tv serie Rawhide
zat die overal werd vertoond. Clint
Eastwood was hard op zoek naar een
project dat hem aanzien in de filmwereld
gaf.
Van die vele honderden westerns kwam
maar een fractie naar ons land. Keuze zat.
Ze hadden altijd wel succes in grote
bioscopen en de buurttheaters.
For a fistful of dollars
Een regisseur die veel
ervaring had opgedaan
bij Italiaanse
spektakelfilms als assistent of second unit
regisseur en die uiteindelijk er een zelf
mocht maken met The Colossus of Rhodos
kreeg een kans om voor weinig geld zijn
eigen film te maken. Hij had letterlijk het
script van de Japanse Samouraifilm
Yojimbo (van Akira Kurosawa) overgezet in
een western setting. Tenslotte was The
magnificent 7 eerst The seventh samourai
( ook van Kurosawa). Hij noemde het Per
un pochi di dollare ( For a fistful dollars)
en omdat hij net iets slimmer en
begaafder was dan zijn collega`s zocht hij
een echte Amerikaanse acteur die niet
veel kostte maar toch naam had. Leone
kwam terecht bij de jonge Clint Eastwood
Maar een hoofdrol diende zich niet aan in
Hollywood. Wel in Italië en hij moet
hebben gedacht als het Charles Bronson is
gelukt om daar in Europa een ster te
worden dan heb ik er misschien ook wat
aan. In ieder geval was het een hoofdrol in
een western, dan maar een Italiaanse.
Voor dertig duizend dollar werd hij
geëngageerd. Hij had niets te verliezen en
hij kwam zo in een totale chaos terecht
waarin iedereen zijn eigen taaltje
brabbelde en de regisseur maar drie
woorden Engels sprak. Clint die
opgegroeid was in de films van Universal
International en de tv waar alles heel
gereguleerd verloopt werd gek van de
manier waarop de film in Almeria in
Spanje werd opgenomen. Van het script
begreep hij ook al niet veel. Leone had
besloten dat de held een man zonder
7
naam was die nauwelijks een woord zei,
maar veel schoot. De camera stond op de
raarste plekken en Clint die zelf al
regisseursambities had en toch al veteraan
was vanwege de vele episodes van
Rawhide was ontstemd en in de war,
maar uiteindelijk ging hij na afloop
huiswaarts met het idee dat die film wel
nooit Amerika zou bereiken en hem niet
kon achtervolgen. Dat bleek anders te
gaan. De film kwam in 1964 uit, zag er
behoorlijk goed uit, was een succes en
werd verkocht aan Amerika waar het
succes mede dankzij de aanwezigheid van
Eastwood zich voortzette. En bovendien
maakte men kennis met de enerverende
muziek van Ennio Morricone die de films
van Leone en de andere westerns een
extra dimensie gaf. De aanwezigheid van
Clint gaf For a fistful dollars een soort
legitimiteit. Het hele Italiaanse element
verdween.
Ennio Morricone
Vol goede moed en met meer geld ging
Leone werken aan een tweede western:
For a few dollars more. Clint die
teruggekeerd was naar Rawhide had nog
steeds geen film in Hollywood dus hij koos
voor de hernieuwde samenwerking met
Sergio Leone, met minder twijfels
omtrent de capaciteiten van zijn regisseur
die inmiddels een beetje Engels had
geleerd. Met meer geld werd Leone ook
ambitieuzer, hij wilde nu twee
Amerikanen in de hoofdrol hebben.
Lee van Cleef
Een aantal jaren later in Amsterdam bij
een perspresentatie van zijn My name is
nobody vertelde hij in een hoekje van de
Sherry bodega bar aan mij in gebroken
Engels: “Ik ging naar Amerika op zoek
naar een tegenspeler voor Clint en ik wilde
eigenlijk Lee Marvin hebben ,maar dat
lukte niet. Ik kwam uit op Lee van Cleef
met wie het niet zo goed ging. Hij zat al
jaren in westerns en hij bleef maar kleine
rollen van boeven spelen. Hij stond op het
punt om met het acteren te stoppen. Hij
greep de kans om te werken mij met
beide handen aan ,want het was net zo`n
grote rol als die van Clint. Hij was geweldig
en hij maakte ook The good the bad and
the ugly met mij en hij was niet meer weg
te slaan uit Italië. Hij werd een hele grote
ster”.
In Hollywood waren ze
niet helemaal gek. Er was een man die
nog westerns wilde maken, Sam
Peckinpah. Hij kwam van de tv en had ene
paar kleine films gemaakt. Zijn films
hadden een duidelijke identiteit met wat
men onder het wilde westen verstond.
8
Het laatste wat hij wilde was een western
maken die gezapig was. Eerst maakte hij
Ride the hig country waarin hij twee oude
westernhelden, Randolph Scott en Joel
McCrea uit de mottenballen haalde die
het uitvochten met een paar jonge
gunfighters. Peckinpah was een
compromisloze regisseur die eigenzinnig
was en wist hoe uit een verhaal een
maximum aan spanning kon halen.
Geweld en confrontaties van karakters
schuwde hij niet. Bij Major Dundee kreeg
hij moeilijkheden met zijn producers en de
film werd uiteindelijk in een kortere
versie uitgebracht. Dat gebeurde wel meer
met Peckinpah.
Ernest Borgnine en William Holden in The Wild Bunch.
Maar met The Wild Bunch en Pat Garret
and Billy the kid bewees hij een sterk
gevoel voor het authentieke wilde westen
te hebben. En dat was weer iets wat de
spaghetti western miste. En filmbezoekers
hoefden niet meer te klagen over gebrek
aan actie en spanning. Peckinpah liet in
slow motion zijn acteurs met pijn
vertrokken gezichten ten onder gaan. The
Wild Bunch over bankrovers in Mexico die
hun leven geleefd hebben vechten het uit
met een Mexicaanse generaal in een
spectaculaire shoot out zoals nog nooit
was vertoond. Dat was 1969.
Een jaar eerder had Sergio Leone zijn
hoogtepunt bereikt met Once upon a time
in the west. Al eerder had hij zijn trilogie
met de man zonder naam (Eastwood)
afgesloten met een western met drie
Amerikaanse sterren: Eastwood, Van Cleef
en de karakterspeler Eli Wallach. In 1968
had hij een topcast voor Once upon a time
in the west: Henry Fonda, Charles
Bronson, Jack Elam, Jason Robards,
Woody Strode en de fraaie Claudia
Cardinale. Het luidde eigenlijk het einde
van de spaghetti western in zoals hij was.
In 1970 zorgden Bud Spencer en Terence
Hill als komisch duo voor een verrassing.
Hun western They call me Trinity was een
persiflage op de spaghetti western en zou
veel vervolgen krijgen. Het was een
afsluiting van een genre dat een aantal
jaren succes had gehad. Leone
produceerde nog in 1973 als afsluiting My
name is nobody waarin de serieuze
gunfighter Henry Fonda tegenover
Terence Hill werd gezet en daarmee
hadden de twee genres, de komische en
de serieuze spaghetti western elkaar
gevonden en smolten ineen.
9
Behalve Peckinpah en de onvermoeibare
John Wayne die doorging met films die hij
altijd had gemaakt was het wel zo`n beetje
gedaan met de Amerikaanse western. Er
was een dringende behoefte om het echte
verhaal van de cowboys en indianen te
vertellen. Maar dat leverde niet altijd
interessante films op. De oude meester
John Ford had het al een paar keer in zijn
films gezegd : “Als je moet kiezen tussen
het echte verhaal en de legende neem dan
maar de legende”.
John Ford
1 Ennio Morricone moest
vaak van te voren de
filmmuziek maken die
Leone dan op de set aan
zijn acteurs liet horen
om duidelijk te maken
wat hij wilde.
Sergio Leone en Ennio Morricone
5 Clint Eastwood moest lachen
om de opgewonden Leone
tijdens de filmopnamen en
noemde hem Yosemite Sam.
Leone probeerde zich te
gedragen als een cowboy, maar
met een zwaar Italiaans accent.
2 Een levenslange ambitie was om Gone
with the wind opnieuw te maken.
3 Morricone en Leone begonnen pas in
1964 samen te werken ,maar ze waren
klasgenoten op school.
4 Zijn laatste project was Leningrad over
het beleg door de Duitsers. Maar toen hij
naar LA moest om een contract te sluiten
kreeg hij twee dagen voor vertrek een
fatale hartaanval.
6 Leone`s favoriete acteur was Henry
Fonda die jaren lang weigerde om voor
Leone te werken tot hij zwichtte voor
10
Once upon a time in the west en daarna
ook My name is nobody deed.
7 Sergio Leone had gewoon Yojimbo
nagemaakt en werd door Kurosawa
aangeklaagd. Die kreeg uiteindelijk
$ 100.000 en 15 % van de opbrengst.
8 Bij de films die hij produceerde deed hij
vaak ook de regie van scenes tot ergernis
van de regisseurs.
9 “In mijn jeugd was Amerika een religie.
Toen kwam het echte Amerika in mijn
leven- in jeeps- en al mijn dromen
vervlogen. Ik vond Amerikanen heel erg
energiek ,maar ook bedrieglijk. Het waren
niet langer de Amerikanen uit het wilde
westen. Het waren soldaten zoals
anderen: Materialistisch, bezitterig, gek op
plezier en aardse goederen.”
10 Over Clint Eastwood: “Hij heeft twee
uitdrukkingen, een met en een zonder de
cowboyhoed.”
11 Over Henry Fonda: “Ik heb nog nooit
een acteur meegemaakt met zoveel
vakmanschap, absoluut een serieuze
professional. Wat een aardige man, zo
veel humor, zo gereserveerd en zo scherp
van geest.”
12 Hij bleef
problemen
hebben met de
communicatie
met de
Amerikaanse acteurs, maar hij ontdekte
dat Eli Wallach Frans sprak en met hem
kon hij toen prima werken bij The good
the bad and the ugly.
13 Over Lee van Cleef: “Zijn blik maakt
gaten in het witte doek”
14 Sergio Leone stierf in 1989 op zestig
jarige leeftijd wat waarschijnlijk
veroorzaakt werd door zijn slechte
eetgewoonten. Een continu gevecht tegen
obesitas.
11
DE BEKENDE AMERIKANEN
CLINT EASTWOOD
LEE VAN CLEEF
ELI WALLACH
CHARLES BRONSON
Amerikaans acteur die het
meeste met de spaghetti
western wordt
geassocieerd. Hij maakte in
Italie For a fistful of dollar ;
For a few dollars more en
The good the bad and the
ugly. Werd daardoor
bekend en groeide uit tot
een icoon van de
Amerikaanse cinema, mede
dank zij de thrillers van Don
Siegel. Is zelf nu een
belangrijk regisseur en
werkt nog steeds op zijn
vier en tachtigste.
De man met de scherpe
blik en haviksneus. Bijrol
speler als slechterik in
thrillers en westerns in
Hollywood. Totdat
Sergio Leone hem naar
Italië haalde en hij met
Clint Eastwood in For a
few dollars more en The
good the bad and the
ugly speelde. Verder:
Death rides a horse; The
big gundown ;Beyond
the law en Sabata. Hij
werd beroemd en
keerde naar de VS terug
als ster.
Acteur afkomstig uit de
Actors studios. Werd
door de western The
magnificent 7 beroemd
als Mexicaanse bende
leider wat voor Leone
reden genoeg was om
hem te casten als
Mexicaanse bandiet in
The good ,the bad and
the ugly. Speelde nog in
een paar westerns in
Italië en had een mooie
carrière in Hollywood.
Thans ver in de negentig
is hij nog incidenteel in
een kleine rol te zien.
Heette eerst Charles
Buchowski en kreeg alleen
maar kleine rollen. Via The
Great Escape en The mag
nificent 7 viel hij op en
maakte carrière in Frankrijk.
Deed in Italië twee belangrijke
westerns: Red Sun en Once
upon a time in the west. Werd
daarna in de US een grote ster
van actie films.
JACK ELAM
LIONEL STANDER
Iedereens favoriete scheel
kijkende outlaw. Later ook
in komische rollen van old
timer. Zat alleen in de
beginscene bij het station in
Once upon a time in the
west waar hij wordt
doodgeschoten door
Charles Bronson. Filmde
verder niet in Italië. Alleen
vanwege deze scene die
legendarisch is wordt hij
hier genoemd.
Eigenzinnig karakter
acteur met lange staat
van dienst stopte toen hij
tijdens de heksenjacht
van McCarthy niet meer
kon acteren. Maakte
come-back in Polanski`s
Cul-de-sac en had een
schitterende carrière in
spaghetti westerns.
Keerde daarna naar
Amerika terug en speelde
jaren lang in de tv serie
Hart to Hart als butler.
HENRY FONDA
JASON ROBARDS
Niet echt een cowboy
acteur, maar van veel
markten thuis. Speelde
echter wel schitterend
een oude cowboy in The
ballad of Cable Hogue
van Sam Peckinpah en
in Italië in Once upon a
time in the west.
Legendarisch acteur in films
en op toneel. Werkte veel
met John Ford. Had
belangrijke westerns in
Hollywood gemaakt: My
darling Clementine ; Fort
Apache en The Oxbow
Incident, maar was meestal
geen cowboyacteur. Hij liet
zich uiteindelijk overhalen
door Sergio Leone om aan
twee van diens westerns mee
te doen Once upon a time in
the west en My name is
nobody.
12
YUL BRYNNER
WOODY STRODE
Exotisch acteur van
Russische afkomst die
beroemd werd als farao in
The ten commandments.
Daarna een hoofdrol in The
magnificent 7 en bleef
vervolgens zijn zwarte
cowboyoutfit dragen voor
westerns. In Italië in Adios
Sabata. Speelde in de film,
op tv en op toneel de
koning van Siam in de
musical The king and I; tot
zijn dood.
Zat in de westerns van John
Ford en had een mooie rol
van bounty hunter in The
professionals. Werd echter
beroemd als gladiator die
tegen Kirk Douglas vecht in
Spartacus. Werd ook op het
station door Bronson
neergeschoten in Once upon
a time in the west. Filmde
daarna vaak in Italië o.a. in
twee westerns Boot Hill en
Unholy 4.
BURT REYNOLDS
JOHN IRELAND
Waagde zich een keer aan
een spaghetti western ,
Navaja Joe, onder regie van
de bekwame Sergio
Corbucci in 1966 in
navolging van wat zijn
goede vriend Clint
Eastwood had gedaan. Hij
was nog een beginnend
onbekend acteur ,maar de
film was niet best en deed
niets voor hem. Roem
kwam pas in 1972 met
Deliverance. Hij had nooit
meer de behoefte om in
Italië te filmen.
Betrouwbare karakteracteur
die in de jaren zestig opviel in
de blockbusters Spartacus,
55 Days in Peking en The fall
of the Roman Empire .Kreeg
kansen in minder opvallende
spaghetti westerns waarin hij
hoofdrollen had Thrusting is
good , shooting is better;
Copperface ; Pistol for a 100
coffins; Hate for hate. Maar
het sterrendom dat Lee van
Cleef kreeg was niet voor
hem weggelegd en hij bleef
in Amerika bijrollen spelen.
ROD STEIGER
JACK PALANCE
Serieus acteur met grote
ambities. Een New
Yorker die weinig op
had met wild westfilms.
Was bepaald niet happy
met Sam Fuller`s Run of
the Arrow, maar liet zich
toch overhalen om
tegen James Coburn te
spelen in Leone`s Duck
you sucker.
Maakte de klassieke
western Shane waarin hij
een enge gunfighter
neerzette, een rol die je
bijblijft.
Ging naar Italië toen in
Hollywood de
aanbiedingen wat minder
werden en deed daar van
alles. Dus ook westerns: It
can be done ; Amigo ; The
desperados ; Companeros ;
The mercenary.
FRANK WOLFF
Karakter acteur die in
matige films optrad,
o.a. van Roger Corman.
Daarmee kwam hij in
Italië waar hij betere
kansen kreeg zoals in
1962 met Salvatore
Giuliano. Was dus ook
inzetbaar voor de
westerns als Once upon
a time in the west ; The
great silence ; One
dollar too many en Kill
them all and come back
alone. Hij deed het heel
erg goed en had veel
werk, maar hij leed aan
depressies en pleegde
op 43 jarige leeftijd in
1971 zelfmoord.
CAMERON MITCHELL
Was al een tijdje acteur en
zat in de begin jaren zestig
in Italië war hij in
spektakelfilms speelde.
Daarna ook in een aantal
westerns Minnesota Clay ;
The last gun ; Eye for an
eye. Kreeg daarna vier jaar
lang de rol van Uncle Buck,
de charmante vrijbuiter
cowboy, in de tv serie The
high Chapparall, waardoor
hij bekendheid verwierf.
13
JAMES COBURN
Zat in de westerns van Budd
Boetticher en Sam
Peckinpah en werd bekend
als een van de Magnificent 7
.Werd daarna beroemd in
twee films als geheimagent
Flint. Maakte twee
spaghettiwesterns : Duck
you sucker en A reason to
live, a reason to die.
HARRY CAREY Jr.
TELLY SAVALAS
Zat na zijn tanende
Amerikaanse carrière
een tijd in Italië in
thrillers en westerns.
Pas met de tv rol Kojak
werd hij weer een grote
ster. Daardoor werden
ook de filmrollen weer
interessanter en groter.
Italiaanse westerns: A
reason to live, a reason
to die ; A town called
bastard ; Pancho Villa;
Redneck.
ARTHUR KENNEDY
Al jong stuntman en
acteur in de westerns
van John Ford. Zoon van
Ford`s favoriete acteur
Harry Carey. Zat ook in
een paar Italiaanse
westerns: Trinity is still
my name en Take a hard
ride.
GORDON SCOTT
Gordon Werschkul was
een militaire dril
instructeur , badmeester
en een MP tot hij voor
de film werd ontdekt. De
Tarzan vertolker in de
jaren zestig. Week
daarna uit naar Italië
waar hij in allerlei
spektakelfilms
mythische figuren
neerzette. Was bevriend
met Steve Reeves die
daar ook het zelfde werk
deed en samen zaten ze
in Romulus en Remus.
Deed slechts twee
westerns: The Tramplers
en Buffalo Bill. Ooit
getrouwd met Vera
Miles.
JOSEPH COTTEN
Acteur met een grote staat
van dienst: The third man ;
Gasslight ,Shadow of a
doubt. Werkte veel met
Orson Welles ( Citizen Kane
; The Magnificent
Ambersons), maar had op
latere leeftijd moeite om
nog goede rollen te krijgen.
Ging zoals velen ook naar
Italië en deed wat horror
films, thrillers en drie
westerns: The Tramplers ;
Hellbenders en Rio Hondo .
GUY MADISON
GILBERT ROLAND
Klassiek geschoolde
acteur die een mooie
dubieuze vriend van
James Stewart kon
spelen in de westerns
van Anthony Mann. Had
ook een goede carrière
in Italië met een paar
westerns: Dead or Alive;
Murietta en A minute to
live a second to die.
Mexicaans acteur met
een lange carrière in
Hollywood. Vaak als
latin lover.
Hoogtepunt was de
western Cheyenne
Autumn van John Ford
waarin hij een indiaan
speelde. Maakte
westerns in Italië: The
ruthless 4; Any gun can
play en Price of power.
Knappe jonge Guy Madison
werd een westernster in de
bioscopen en op tv ,maar
toen het werk minder werd
ging ook hij naar Italië waar
ze een cowboy ster konden
gebruiken. Hij deed ook
avonturenfilms . Zijn
westerns zijn o.a.: Gunmen
of Rio Grande ; Five for
revenge ; Payment in blood;
Son of Django. Bij terugkeer
in de jaren zeventig kreeg
hij alleen nog maar
bijrollen. Hij stopte met
acteren in 1988.
14
TERENCE HILL
Begon als acteur Mario
Girotti in allerlei
soorten actiefilms
waarin ook soms ex
Olympisch zwemmer
Carlo Pedersoli zat. Ze
veranderden hun
namen in respectievelijk
Terence Hill en Bud
Spencer en werden in
1971 als comedy team
beroemd met They call
me Trinity. Ze maakten
nog wel eens los van
elkaar een film ,maar
als team waren ze
waanzinnig populair.
Daarna ging Hill alleen
verder als Lucky Luke in
films en tv.
FRANCO NERO
BUD SPENCER
In navolging van Stan Laurel
en Oliver Hardy had je in de
jaren zeventig en tachtig
het team Hill - Spencer in 18
films.(bv They call me Trinity
; Trinity is still my name ;God
forgives I don`t) Bud Spencer
was ook een goed zakenman
. Hij had leren vliegen en
begon een vliegtuigbedrijf,
daarna ging hij in de
kinderkleding. In 2005 liet
hij zich door Berlusconi
strikken om Forza Italia te
vertegenwoordigen ,maar
bij een persconferentie had
hij niets te melden en de
meeste mensen
verwachtten van hem dat
hij twee mensen bij hun
hoofden zou pakken en
tegen elkaar zou slaan. Hij
verliet dus de politiek.
KLAUS KINSKI
Deze Duitse acteur
maakte in Europa de ene
film na de ander. Dus ook
een aantal spaghetti
westerns: The great
silence ; Sartana ; The
ruthless 4 ; Man , pride,
vengeance en memorabel
als de gebochelde in For a
few dollars more. De
bizarre Kinski was altijd
goed voor een mooie ,
enge bijrol en rende van
de ene film naar de ander
totdat Werner Herzog
hem interessante
hoofdrollen gaf.
BRAD HARRIS
TONY KENDALL
DEAN REED
Amerikaanse acteur/
zanger die zich afzette
tegen de politiek van de
jaren zestig en in ZuidAmerika ging filmen en
daarna cowboy werd in
spaghetti westerns.(Adios
Sabata;Twenty paces to
death). Was als zanger in
Zuid-Amerika populairder
dan Elvis Presley. Werd
ook vanwege zijn antiAmerikaanse sympathieën
een groot succes in
Rusland en vestigde zich in
Oost-Duitsland waar hij
Sing Cowboy Sing
regisseerde met zichzelf in
de hoofdrol. Hij lag in
1986 dood in een meer bij
zijn huis buiten OostBerlijn. Het is niet duidelijk
of het om moord of
zelfmoord ging.
GORDON MITCHELL
Franco Nero was al een
bekend acteur toen hij in
1966 Django ging spelen.
Dat zou zijn vaste rol in de
Italiaanse westerns worden
,maar tegelijkertijd had hij
een internationale carrière
met grote films als The Bible
en Camelot. Tarantino`s
Django Unchained is een
hommage aan de spaghetti
western en Franco Nero
heeft er een cameo rol in.
Heette eigenlijk Luciano
Stella en werd in Rome
geboren. Werd populair
door de Kommisar X serie.
Maar ging ook westerns
doen - o.a. als Django –
horrorfilms en thrillers.
Films o.a. Django defies
Sartana ; Hate is my God ;
Gunman of 100 crosses.
Football speler, stuntman
en toen Hercules en
Samson vertolker in
Italiaanse spektakelfilms. Hij
trok een shirt aan en zette
een cowboyhoed op en kon
meedoen aan de
westernrage: Durango is
coming pay or die;
Django..Adios ; Wanted
Sabata. Hij speelde in de
jaren tachtig nog in de
tvseries Dallas en Falcon
Crest.
Bodybuilder met een
markante, zeg maar lelijke,
kop, die uitermate geschikt
was om foute gladiatoren of
boeven in westerns te
spelen. Zat lange tijd in de
Italiaanse spektakelfilms en
daarna in westerns: o.a.
John the bastard ; Rita in
the west en Beyond the law.
15
FERNANDO REY
Eerste klas Spaans
acteur met een lange
staat van dienst en
mooie rollen.
Lievelingsacteur van
Luis Bunuel. Werd
beroemd door zijn rol
van ongrijpbare
drugshandelaar in The
French Connection.
Deed mee aan
Amerikaanse westerns
die in Spanje werden
opgenomen: Villa Rides;
The return of the
Magnificent 7 ; Guns of
the Magnificent 7
.Speelde ook in
spaghetti westerns:
Navaja Joe ;
Companeros ; The price
of power.
GLENN SAXON
Aka Roel Bos uit Den Haag.
Uitsluitend acteur in
Italiaanse westerns :
Requiem for Django ; The
long day of Massacre ; The
Magnificent Texan ; He who
shoots first. Werkte slechts
een keer in Nederland in de
tv serie De dageraad in
1991 onder zijn
geboortenaam.
GIULIANO GEMMA
Een van de meest
succesvolle acteurs in
westerns ook onder de
naam Montgomery Wood.
Films o.a. Day of anger;
Arizona colt ; Wanted ; Adios
Gringo. Was ook succesvol
in andere soorten films en
kreeg een prijs voor Il
deserto dei Tartari. Dochter
Vera Gemma is een actrice.
Giuliano Gemma was ook
een begaafd beeldhouwer.
JAMES MITCHUM
GEORGE EASTMAN
Luigi Montefiori werkte als
art-director voor
reclamebureaus en kwam
bij de film terecht. Hij was
nogal lang, maar zag er
goed uit en kreeg veel
werk.( My name is Pecos
;The Belle Starr story ;
Django kills softly).
Incidenteel lukte het hem
aan de genre films te
ontsnappen en in iets
anders te staan zoals
Fellini`s Satyricon en Call
of the wild met Charlton
Heston. Werd uiteindelijk
een belangrijk
scenarioschrijver onder
zijn Italiaanse naam.
BRETT HALSEY
Ook een namaak James
Dean die niet opschoot
met zijn filmcarrière en
uitweek naar Italië waar
hij in twee genres werk
had : de spaghetti western
( Today we kill tomorrow
we die; Kill Johnny Ringo)
en de spionagefilms. Was
o.a. getrouwd met Heid
Bruhl en Luciana Paluzzi.
Acteert nog altijd ,maar is
ook succesvol als schrijver
van boeken.
SEAN TODD
AL MULOCK
Had als evenbeeld van zijn
beroemde vader Robert wel
kansen om in de
filmindustrie te komen,
maar geen kans om zijn
legendarische vader te
evenaren. Kreeg natuurlijk
rollen als Robert Mitchum
niet te betalen was. Twee
Italiaanse westerns: The
Tramplers en Massacre at
Grand Canyon. Was acteur
tot in de jaren negentig. Is
ook makelaar.
De onbekende van de drie
schutters - hij, Jack Elam en
Woody Strode -op het
station aan het begin van
Once upon a time in the
west. Pleegde na de
opnamen- nog in kostuumzelfmoord door uit het
raam van zijn hotel te
springen. Zat ook in Day of
Anger en The Good,the bad
and the ugly.
Aka Ivan Rassimov . Werkte
onder zijn Servische naam
in allerlei Italiaanse films,
maar als Sean Todd in
westerns. Zijn zuster Rada
Rassimov was ook actrice.
Films o.a. Don`t wait
Django…shoot ; If you want
to live…shoot ;Taste of
vengeance.
16
RICHARD HARRISON
Een van de vele
bodybuilders die na een
aantal kleine rollen in
Hollywood films zijn
geluk zocht in Italië en
daar twintig jaar werk
had. Hij kwam in de
gladiatorenfilms terecht
en wisselde die af met
westerns ( Gunfight at
red sands en 3 Ruthless
ones) Later kwamen
daar ook nog de
namaak James
Bondfilms bij. Hij was
geheimagent Robert
Fleming. Tenslotte
belandde hij in een
reeks goedkope
Ninjafilms en keerde
terug naar Amerika
waar hij nog altijd in
films speelt.
GIAN MARIA VOLONTE
Prominent Italiaans acteur
die zijn links activisme
overbracht in zijn rollen en
films. Een uitstapje naar de
westerns waren de twee
Leone films: For a fistful of
dollars en For a few dollars
more.
MICKEY HARGITAY
Was bodybuilder en werd
Mr Universe.Hij werd
voornamelijk beroemd als
echtgenoot van Jayne
Mansfield. Kwam daardoor
in Italië in spektakelfilms.
Films Sheriff won`t shoot ;
Three graves for a
winchester ; Ringo, it`s
massacre time. Dochter
Mariska is in Amerika een
bekende tv ster.
FABIO TESTI
TOMAS MILIAN
MARK DAMON
Tomas Rodriguez was in
Cuba geboren maar kreeg
zijn opleiding bij de
Actor`s studios. Was
succesvol in de westerns
van Bruno Corbucci en in
de thrillers van Umberto
Lenzi. Zou op latere
leeftijd vaak etnische
boeven spelen in grote
Hollywood films ,o.a.
Traffic van Steve
Soderbergh.
Was als jong Amerikaans
acteur een van de vele
opvolgers van James
Dean. Zat o.a. in Roger
Corman`s House of Usher
en kwam in Italië terecht
waar zijn filmcarrière iets
beter ging met westerns
als Johnny Ringo and his
golden pistol en Johnny
Yuma. Maar waar hij veel
meer succes mee had was
het handelen in films en
daarna in het produceren
ervan. Grote successen
waren Das Boot ; The
never ending story ; Nine
½ weeks ; The lost boys en
It`s alive. Hij is nu 81 jaar
oud en produceert nog
steeds.
ROBERT WOODS
FERNANDO SANCHO
Vooral hoofdrolspeler in
allerlei soorten films in
Italië en Frankrijken; af en
toe in een spaghetti
western, soms voor de lol
zonder credit: Once upon a
time in the west;And now
make your peace with God ;
Dead men ride ; Blood river.
Geboren in Colorado en
was in 1960 een gitarist in
Where the boys are. Vijf
jaren later had hij een
hoofdrol in een Italiaanse
western Five thousand
dollars and one ace. Hij
bleef tien jaar lang in Italië
werken en had ook een
klein rolletje in Battle of
the Bulge. Speelde daarna
nog wat rollen in
Amerikaanse B films.
Zwaarlijvig Spaans acteur
uitermate geschikt om te
beantwoorden aan het
klassieke, stereotype beeld
van de Mexicaanse bandiet.
o.a. The return of Ringo ; 7
Dollars to kill ; 7
Magnificent guns, Dynamite
Jim ; Minnesota Clay ;
Wanted Johnny Texas.
17
GEORGE HILTON
Geboren als Jorghe Hill
Acosta y Lara in
Montevideo, Uruqay.
Wisselde boevenrollen
met heldenrollen af.
Deed niet alleen
westerns (Django the
runner ; Two sons of
Ringo ; Poker with
pistols), maar ook
thrillers , spionagefilms
en oorlogsfilms. Laatste
film voor de tv in 2009.
TONY ANTHONY
ANTHONY STEFFEN
Schrijver, acteur,
producent. Hield zich erg
bezig met de revival van 3 D
films die hij zelf maakte.
Werkte lang in Italiaanse
westerns waarvan de
belangrijkste Blindman was
vooral omdat zijn
tegenspeler Ringo Star was.
Zoon van Formule 1
kampioen en
ambassadeur Manoel de
Teffe ; was van adel en
werkte als manusje van
alles bij de grote Vittorio
de Sica. Werd een
belangrijke westernster:
Django the bastard ; 7
Dollars to kill ; Train for
Durango ; Killer Kid. Ging
uiteindelijk in Brazilië
wonen waar hij in 2004
stierf.
ALDO SAMBRELL
JOHN GARCO
LIVIO LORENZON
The man you love to hate.
De kale kop en de grote
snor maakten hem
bijzonder geschikt om de
bandieten in piratenfilms te
spelen. Stapte daarna over
naar de westerns: The
good,the bad and the ugly
;Texas Addio ; Ace High.
Spaanse karakter acteur die in
meer dan 150 films speelde.
Vaak als bandiet. Werkte ook
voor grote regisseurs die in
Europa kwamen filmen.
Westerns , behalve de vier van
Sergio Leone, Requiem for a
gringo ; I live for your death ; Kill
Django ..kill first ; A town called
bastard ; 100 Rifles; A minute to
pray, a second to die ;
Hellbenders ; Navaja Joe ; Son of
a gunfighter, etc.
Hij werd geboren als
Givonanni Garcovich in
Kroatie. Als acteur bekend
als Gianni Garko en bij de
westerns als John Garko.
Zat o.a. in Bad man`s river ;
A bullet for a stranger ;
Last gunfight. Bijna tachtig
jaar maar nog altijd actief.
WILLIAM BERGER
Oostenrijks acteur met
een tv carrière in Amerika.
Erg anti- establishment en
gebruiker van drugs.
Voelde zich meer thuis bij
het dolce vita van Rome.
Zat in Italiaanse films of in
films die door het
buitenland in Italië en
Spanje werden gedraaid.
Westerns : Ringo`s big
night ; Cisco ; The Man
who cried for revenge.
Maar speelde ook in veel
andere soorten Italiaanse
films.
GIORGIO ARDISSON
Was niet heel succesvol met
zijn westerns ( A man called
Amen ;, May God forgive
you, but I don`t ; Massacre
at Grand Canyon). Was
beter op zijn plaats toen hij
geheimagent ging spelen in
spionagefilms.
18
Een aantal jaren geleden bezocht ik mijn
goede vriend Ad van Loon die in
Sotogrande, in het zuiden van Spanje
woont. In Nederkland hadden we een
serie instruktiefilms gemaakt (Je filmt het
zus of zo) , een commercial voor
ingevroren taarten van Carnaby met
Bassie en Adriaan en een commercieel
comedyprogramma met de Mounties.
Ad wilde me wat van Spanje laten zien en
we gingen naar Granada om het Alhambra
te bekijken, maar natuurlijk was ik ook
geïnteresseerd in Almeria in Andalucia
waar veel spaghetti westerns zijn
opgenomen. We reden er naar toe en
kwamen in een desolaat landschap terecht
dat me aan de westerns deed herinneren
en de jankende mondharmonica en de
enerverende muziek van Ennio Morricone
ging door mijn hoofd. Maar ik vond die
grillige bergen niet echt lijken op het
landschap van Arizona met zijn cactussen ,
de woestijnachtige gebieden van Texas of
Nieuw Mexico. Kortom het had niets van
Amerika. Maar ja, dat wisten de meeste
filmkijkers niet die naar de spaghetti
westerns gingen. Het werkte, want je
zette er cowboys op paarden in en dat
was genoeg. Ik vroeg me af of er nog iets
terug te vinden was van die rijke
filmperiode die Andalucia had
meegemaakt. Waren er nog restanten,
werd er nog wel eens een western
gedraaid, liepen er nog een paar
verdwaalde figuranten in cowboypakken
rond die een verhaal konden vertellen? Er
was zowaar nog een verlaten
westernstadje met een saloon , wat
huizen en zelfs een galg midden op straat.
Zou dat dezelfde galg zijn waar Eli Wallach
bij The good the bad and the ugly in de
strop had gezeten? Wie weet. Van al die
spaghetti westerns- en ik heb er ook niet
zoveel gezien- wist ik dat vooral de
beginscène van Once upon a time in the
west bij dat verlaten station waarbij
Charles Bronson afrekent met Jack Elam,
Woody Strode en Al Mulock in Almeria
was gedraaid. Maar geen stuk rails meer in
het zand terug te vinden. In de lege saloon
hangen een paar vergeelde filmfoto`s aan
de muur. Er lopen nog wat toeristen rond,
19
maar het stadje is verder verlaten en wat
bizar is dat er een paar sciencefiction
achtige voertuigen staan die er op wijzen
dat er wat andere filmopnamen zijn
gemaakt dan die voor een western.
En zo verlaten we Almeria nogal
teleurgesteld dat Spanje zo weinig doet
voor zijn bezoekers die graag iets terug
willen zien van de legendarische
filmlocatie. Het schijnt dat er nu wel enige
activiteiten met stuntmannen e het
naspelen van schoot outs zijn te zien.
Gelukkig maar. Een beetje uitleg van een
oude acteur die er bij is geweest kan ook
geen kwaad.
20
21
22
Adolfo Celi
They call me Trinity
A fistful of dollars
Death rides a horse
The great Silence
23
Compañeros
Giovanna Ralli
Django
The unholy four
Djurado
Hate for hate
Kill them al land come back alone
24
een ongelooflijk succes; het begin van
WAAR ZIJN ZE GEBLEVEN:
MARK HAMILL
nieuwe interesse in de SF films.
Corvette Summer
Mark Hamill leek uit het niets te komen
toen hij de rol van Luke Skywalker in 1977
in STAR WARS episode 4, A new hope
kreeg. In Amerika kon men hem kennen
van een vaste rol in 1963 in General
Hospital. En hij had gastrollen gehad in
The Bill Cosby show, The Partridge Family,
Cannon en The FBI, maar bij de
Amerikaanse tv struikelde je over het
jonge talent. Hij was een van de velen. Hij
werd geboren in 1951 in Concord,
Californie. Zijn vader was een Kapitein bij
de Marine en het gezin verhuisde nog al
eens. Zelfs een keer naar Japan. Mark
studeerde drama bij het Los Angeles City
College en hij was pas negentien jaar toen
hij zijn eerste rolletje in The Bill Cosby
show (1970) kreeg. Met Star Wars
veranderde zijn hele leven. Hij werd in
een keer wereldberoemd en schatrijk,
want George Lucas die weinig vertrouwen
kreeg in zijn SF avontuur betaalde zijn
acteurs weinig, maar beloofde ze een
percentage van de recettes in de
bioscopen. Bovendien legden ze zich al
vast – bij succes-voor nog twee delen. Het
verhaal van de film is bekend. Het werd
Mark Hamill lag meteen goed in de markt
om ook hoofdrollen in andere speelfilms
te spelen. Hij deed Corvette Summer,
Slipstream en in 1980 de oorlogsfilm The
Big Red One van Sam Fuller. Toch bleef
succes voor Mark Hamill uit met die
andere films en hij begon voor toneel in
New York te kiezen. Hij speelde in The
Elephant Man en Amadeus , maar hij was
teleurgesteld dat Milos Forman hem niet
uitkoos voor de rol van Mozart in de
verfilming van Amadeus. Het toneel
maakte van hem ook een beter acteur,
maar goede filmrollen bleven uit. Al
denderde het Star Wars succes voort met
The Empire Strikes Back en Return of the
Jedi .
The empire strikes back
25
ontvangst was niet best. Nathan en zus
Chelsea spelen daar ook in.
Maar 2014 zou wel eens een come-back
voor Mark Hamill kunnen worden met de
terugkeer van Luke Skywalker in Star
Wars 7, . Samen met Carrie Fisher en
Harrison Ford. En hoe groot die terugkeer
dan zal zijn. Voor Mark Hamill in Star Wars
termen : A new Hope.
Harrison Ford bleek wel een nieuwe
filmcarrière te kunnen consolideren ,
waarbij een nieuwe reeks films over
Indiana Jones hielp. Carrie Fisher was niet
echt geïnteresseerd in een acteer carrière
en richtte zich op het schrijven van boeken
en scripts. Na 1983 toen de Star Wars
films tijdelijk waren afgelopen volgde een
lange periode van dertig jaar waarin Mark
Hamill een nieuwe carrière had als stem in
tekenfilms. Voor zover je kan spreken van
een succesvolle carrière in tekenfilms is
hij de stem van The Joker geworden in de
Batman cartoons. Mark had altijd hoop
dat zijn zoon Nathan de jonge Luke
Skywalker zou spelen. Het bleef echter bij
een kleine bijrol in The Phantom menace .
Mark heeft inmiddels een eigen film
gemaakt Comic Book the Movie, maar de
26
IN MEMORIAM
HERB JEFFRIES
( 24-9-1913, Detroit- 25-5-2014, LA)
Sissi
Zwarte cowboyster en Jazzzanger die zijn
film debuut maakte in Harlem over the
prairie. Zijn films waren voornamelijk op
de zwarte bevolking gericht. Hij werd zo`n
beetje de zwarte Gene Autrey en maakte
in 1939 The bronze Buckaroo. Als
zingende cowboy had hij zijn eigen paard
Stardust. Hij werd geboren in Detroit in
1913 als Umberto Alejandro Ballentino en
had een gemengde achtergrond: Iers,
Ethiopisch, Siciliaans , Frans en Moors. Zijn
bijnaam was The bronze Buckaroo. Na zijn
cowboy carrière werkte hij voor de tv
maar hij maakte in 1996 zijn laatste film,
een western voor tv: The Cherokee Kid. Hij
werd 100 jaar en stierf aan een
hartaanval.
KARL HEINZ BÖHM (16-4-1927
Darmstadt—29-5-2014 Grodig)
Ostenrijks acteur ( maar
geboren in
Duitsland).Zoon van de
beroemde dirigent Karl
Boehm filmde al in 1948
maar werd in de jaren
vijftig beroemd vanwege
zijn rol als de wat stijve,
Peeping Tom
maar vriendelijke Keizer Franz Jozef 1
tegenover Romy Schneider als Keizerin in
de drie Sissi films. Het lukte Romy een
succesvolle carrière op te bouwen in
Frankrijk, maar Karl Heinz zat heel erg
vast aan zijn imago van brave Duitser. Hij
vertrok naar het buitenland en had in
Hollywood redelijk succes( als Carl Boehm
) met The four horsemen of the
Apocalypse en The wonderful world of
Brothers Grimm. In Europa zat hij meestal
in actiefilms met als hoogtepunt als
vrouwenmoordenaar in Peeping Tom van
Michael Powell dat eerst door de critici
werd neergesabeld maar daarna dankzij
de bewondering voor de film door Roman
Polanski als meesterwerk werd
uitgeroepen en een cultstatus verwierf.
Karl Heinz hield het eigenlijk voor gezien
met acteren maar liet zich door Rainer
Werner Fassbinder overhalen om in diens
controversiële films mee te
spelen.(Martha, Effi Briest, Faustrecht der
Freiheit, Mutter Kusters Fahrt zum
Himmel).Hij stopte begin jaren tachtig met
acteren en stortte zich op
liefdadigheidswerk in Ethiopië. Een paar
jaar geleden zat hij in een Duitse tv show
en werd door Martin Scorsese gebeld die
hem complimenteerde met zijn werk in
27
Peeping Tom. Hij was diep geroerd. Hij
was vier keer getrouwd, de laatste keer
met een vrouw uit Ethiopië en hij had
zeven kinderen. Hij stierf aan de gevolgen
van Alzheimer.
JOAN LORING
(1926, Hong Kong-2014,
USA)
Vluchtte met haar familie
uit Hong Kong in 1939 voor
de Japanse dreiging en ging
in LA bij de radio werken.
Op haar achttiende in 1944 kreeg ze een
rolletje in Song of Russia en in The bridge
of San Luis Rey. Een jaar later had ze een
bijrol in The corn is green tegenover Bette
Davis en ze kreeg een Oscarnominatie
voor beste bijrol. Meer films volgden maar
om onduidelijke redenen was er in de
jaren vijftig geen filmwerk meer en ging ze
op Broadway spelen. Ze zou nog een keer
in een aflevering van Alfred Hitchcock
presents spelen en in een film die Burt
Lancaster in 1974 regisseerde The
Midnight Man. In 1975 zat ze nog een jaar
in de tv soap Ryans Hope en daar bleef het
bij.
ANN B. DAVIS
(5-5-1926 NY—1-6-2014)
De Bob Cummingshow en De Brady Bunch
serie waren niet wat het moest zijn als
Ann B. Davis niet haar komische bijdrage
leverde als respectievelijk secretaresse en
huishoudster. Haar hele leven speelde ze
komische rollen; meestal op tv. Ze heeft
ook veel toneel gespeeld. Overleden aan
een val thuis.
The Brady Bunch
MONA FREEMAN
(9-6-1926, Baltimore -- 2014, Beverly Hills)
Eerst een kind ster daarna een
aantrekkelijke actrice. Ontdekt door
Howard Hughes die haar een contact van
twee jaar gaf, zonder dat ze een rol kreeg.
Bleef er lang jong uitzien waardoor ze
sommige rollen niet kreeg. Zat kort in
grote films zoals Battle Cry als de vriendin
van Tab Hunter en The Heiress van
William Wyler, maar zakte af naar minder
belangrijke films en tv werk. Was
teleurgesteld en stopte in 1972 met
filmen. Overleden na langdurige ziekte.
Battle cry
28
MICHAEL GOTTLIEB
( 12-4-1945--23-52014 ,Ca)
Schrijver, producer en
regisseur van
commercials ,
videogames en een
paar speelfilms. Groot succes was
Mannequin die hij schreef en regisseerde
.Het vervolg Mannequin 2 on the move
schreef hij alleen. Zijn broer is
scenarioschrijver Carl Gottlieb die o.a.
Jaws schreef. Overleed aan een val met
zijn motor.
waar hij aan meeschreef begin jaren
tachtig.
Voor de rol in The new statesman kreeg hij
een BAFTA. In 1991 had hij de hoofdrol in
Drop dead Fred van Ate de Jong tijdens
diens korte Hollywood carrière. Daarna zat
Rick in de Bottom serie op de Britse tv. In
1998 had hij een zwaar fiets ongeluk en
The young ones
Mannequin
RICK MAYAL
(7-3-1958 , Essex--- 9-6-2014)
Alternatieve, briljante
komiek die op de Universiteit
van Manchester Adrian
Edmundson ontmoette en
met hem het comedyteam
Twentieth Century Coyote in
de Londense comedystore
vormde. Hij was een van die
nieuw soort komieken met
zijn anarchistische humor
waar Dawn French, Jennifer Saunders,
Nigel Planer en Alexei Sayle ook bij
hoorden. De Britse sitcom werd heel erg
beïnvloed door zijn serie The Young Ones
raakte in een coma, maar hij herstelde en
ging weer werken. Zijn laatste film is De
ontsnapping van Ineke Houtman met Isa
Hoes. Hij overleed vlak na zijn opname aan
een acute hartaanval.
29
MARTHA HYER (1924-2014)
Zie FILM FUN 5, favoriete
actrice.
RUBY DEE
(27-10- 1924---11-6-2014)
SAM KELLY
(9-12-1943 Manchester—14-6- 2014 GB)
Sam Kelly was een
komisch acteur vooral
bekend door zijn rol van
Duits officier Hans Geering
in Allo Allo en de serie
Porridge. In zijn veertig
jarige carrière speelde hij meestal voor de
tv en op toneel. Hij was lang ziek, maar
speelde toch nog recentelijk in Mr Turner
van Mike Leigh met Timothy Spall als de
beroemde schilder.
Ruby Dee was een getalenteerde AfroAmerikaanse actrice
die 56 jaar lang
getrouwd was met
acteur/regisseur
Ossie Davis. Samen
maakten ze films.
Ruby Dee kwam naar
HANS POS (1958- --17-6-2014)
voren in de jaren vijftig toen ook Richard
Producent voor Dave Schram`s Shooting
Poitier met zijn carrière begon. Met hem
Star van films als Kruimeltje,
speelde ze in A raisin in the sun , waardoor
De Piinbank, De Tasjesdief,
ze bekendheid kreeg. Ze was een karakter
Baby Blue en Sonny Boy.
actrice die in een film debuteerde That
Was de zoon van voormalig
Man of mine in 1947. Ze had het nier erg
directeur van de
op met Hollywood waar ze volgens haar
Toneelschool Amsterdam Wim Pos.
niet zaten te wachten op een eenvoudige
Regisseerde ook drie films: Bella Bettien,
gekleurde actrice. Maar ze werkte altijd
Kapitein Rob en het geheim van Professor
voor film en tv en ze was ook een
Lupardi en Cop vs Killer. Exit in 2011 was
belangrijk toneelactrice. In 2008 kreeg ze
zijn debuutroman. Overleden na
voor American Gangster een Oscar
langdurige ziekte.
nominatie. Ze had met haar man de tv
serie Ossie and Ruby. Een paar van haar
belangrijkste films waren The Incident,
Uptight, Do the Right thing, Buck and the
preacher en Cat people. Op tv deed ze o.a.
mee aan Roots the next
generation, Peyton Place,
Lincoln. Belangrijke
onderscheidingen voor haar
en haar man waren in 1995
The National Medal of the
Arts en in 2004 kregen ze de
Ruby en Ossie Davis
Kennedy Center Honors.
30
TON VAN DUINHOVEN DE BRILJANTE
MANNETJESMAKER
Of : hoe een gezellig avondje met Ton en Ina een vervelende nasleep kreeg
In de zomer van 1973
besloten Jan Meng en
ik te gaan praten met
acteur Ton van
Duinhoven over zijn
filmcarrière voor ons
blad Film Fan dat
inmiddels als bijlage van Vrij Nederland
verscheen en van een oplage van 4 a 5
duizend naar meer dan honderd duizend
was gestegen. Nou had Ton wel een
reputatie van een goed acteur te zijn en
een uitstekend vertolker van typetjes in
Hadimassa, maar hij had vrijwel geen films
gemaakt. Hij zat zijn jeugd in Secret file
USA , een tv serie die in ons land was
gedraaid met Robert Alda (de vader van
MASH acteur Alan Alda) ; hij zat ook in
Rechter Thomas ; hij was even te zien in
Makkers staakt uw wiId geraas van Fons
Rademakers ( een vriendendienst volgens
Ton); hij speelde met verve een dronken
Amerikaan in Rififi in Amsterdam (een
film die iedereen wilde vergeten).
Rififi in Amsterdam
Dan nog wat vaag werk
met 10. 50 uit Zurich met
Cox Habbema en een
paar Duitse tv films. Er
was begin jaren zeventig
een opkomst van de
Nederlandse film, maar
daar speelde hij ondanks zijn populariteit
niet in mee. De vraag was waarom. De
filmlijst was weinig reden om hierover met
Van Duinhoven van gedachte te wisselen,
maar er was toch nog een film die nog
niet is genoemd waar hij een groot
aandeel in had.
In 1958 werd er op de Veluwe een
Amerikaanse oorlogsfilm gedraaid, The
last Blitzkrieg ,met Van Johnson
(Battleground) en Kerwin Mathews ( The
7th Voyage of Sinbad) in de hoofdrollen.
Regisseur was de Amerikaan Arthur
Dreyfuss die in ons land de serie Secret
File USA had gemaakt waarin veel
Nederlandse acteurs hadden gespeeld.
Dus ook Ton van Duinhoven die nu in de
rol van Duits soldaat vermomd in
31
Amerikaans GI kostuum in een jeep mocht
rijden. Al die Amerikaanse acteurs, Kerwin
Mathews, Van Johnson, maar ook Dick
York en Larry Storch, speelden vermomde
Duitsers die in het Ardenne offensief
belangrijk sabotagewerk moesten
uitvoeren. Een vijfde colonne dus. Jan en
ik vermoedden dat Ton wel wat verhalen
te vertellen had over deze merkwaardige
productie. Alleen al de Veluwe als de
Ardennen was vermakelijk. De film was in
de vergetelheid geraakt en pas veel jaren
later kreeg ik een 16 mm copy in handen
en kon hem bekijken. Geen beste film.
Maar eerlijk is eerlijk, Ton viel niet uit de
toon.
JAN ONTMOET THYS
We komen elkaar toevallig tegen na de
voorstelling in Tuschinski van La bande de
Picasso waar we allebei niet al te
enthousiast over zijn. We gaan wat
drinken bij Schiller en ik breng naar voren
dat ik voor Film Fun een stuk over Ton van
Duinhoven wil schrijven. Minder over het
interview dat in september 1973
verscheen ,maar wat er die avond
gebeurde en daarna.
Jan weet zich nog te herinneren dat Ton
en hij om vier uur in de ochtend,
behoorlijk aangeschoten, naar Ton`s auto,
een Alfa Romeo Giulietta op de
Prinsengracht gingen kijken omdat Jan er
ook een had.
Jan : “ We bleken ook dezelfde garage te
hebben. Toen Ton op het laatst van zijn
leven tegen de garage zei: Ik heb die auto
niet meer nodig, verkoop hem maar voor
me, stonden er maar 20.000 km op de
klok en volgens Ton was die wagen alleen
maar nodig om naar het Ajax stadion te
gaan en weer terug. “
Ja, die avond hadden we veel gedronken
,maar het was wel heel gezellig. Jan had
zelfs een fles whisky meegenomen, ik
herinner me alleen de cognac. We
herinneren ons dat Ton een goed causeur
was met een liefde voor films en dat hij
het jammer vond dat er geen goede
filmrol voor hem bijzat. Het was volgens
Ton nog niet te laat om een mooie
romantische rol te spelen zoiets als wat
Claude Lelouch maakte
met Un homme et une
femme. Maar dan
moesten die
filmproducenten wel
opschieten.
Ik vond Ina een
aardige, charmante
vrouw die in de
normale omgang dat
bekakte toontje niet had wat ze hanteerde
als actrice.
32
FILM FAN
Ik haal van de zolder
de september uitgave
van Film Fan. Het is
nummer 5 met een
uitdagende Jane
Fonda op de cover en
we vermelden als
inhoud: Dirk Bogarde,
Jane Fonda, George
Cukor, Van Duinhoven, Warren Oates,
Gene Kelly, Tab Hunter.Achteraf gezien
mocht Ton Van Duinhoven blij zijn dat hij
tussen die grote Hollywoodsterren
vermeld stond. Top credit dus.
Terug naar Schiller. Het stuk moet vooral
gaan over wat er die avond gebeurde en
wat dat voor gevolgen had. Het was een
gezellige avond dus en Ton was op zijn
praatstoel. Hij hield van film en hij wou er
graag deel van uitmaken. Het was al laat
en Ina was even de kamer uit (volgens Jan
was ze naar bed) toen Ton overmoedig
macho gedrag begon te vertonen en
oreerde dat hij ooit een passievolle relatie
had gehad. Ik citeer nu het interview: ”
Geef mij Turks fruit maar. Daar waren
wezenlijk twee mensen, vooral die jongen
natuurlijk, zuiver lichamelijk gek op die
meid. De nood waarin zo`n jongen dan
komt te verkeren, ja, die herinner ik me
dat van twintig jaar geleden. Toen ik ook
zo`n meid had waar ik gek op was. Op het
achterbalkon van de tram kon ik haar nog
niet met rust laten. Als zo`n meid dan op
een gegeven moment …het is me een keer
gebeurd, ik was nog getrouwd ook, dus
het was een beetje lastig, dat je haar
opeens niet meer bereiken kan, de
wanhoop in je kamer, rollen door je nest
heen en denken. Nooit meer, ik neuk nooit
meer ! Dat gevoel is natuurlijk allemaal
onzin , dat slijt wel. Er komt heus wel weer
een andere lekkere meid, maar dat
gevoel….”
Toen hij dit vertelde voelde ik al dat hij
hier spijt van zou krijgen, maar ik schreef
de tape letterlijk uit met alles wat hij had
verteld.
Jan wist nu zeker dat hij de naam van de
dame had genoemd, maar ik wist heel
zeker dat wij wisten wie het was, maar dat
hij nooit de naam had genoemd, dus die
bleef uit het interview. Jan vertelde ook
dat hij het ooit aan de betreffende actrice
had gevraagd en dat ze keihard zei : “Daar
wil ik niet over praten.” En inderdaad bij
checken van het artikel ontbreekt haar
naam. Dus dat houden we zo.
Nou was Ton van Duinhoven bepaald niet
terughoudend ten aanzien van zijn
collega`s , hun filmrollen, de films en de
Nederlandse filmregisseurs. VD van Wim
Verstappen vond hij afgrijselijk . Hij bleef
zitten uit respect voor Andrea Domburg
en Kees Brusse, maar hij had na tien
minuten willen vertrekken. En ook Blue
Movie vindt hij rotzooi. Hij vond het ook
heel erg dat Verstappen in VN het betere
werk van Nederlandse collega filmers
afkraakte “Ik vind dat Wim Verstappen,
en dat wil ik graag gezegd hebben hoor,
dat hij geen enkel recht heeft om op
andere Nederlandse films af te geven,
33
geen enkel recht. Hij kan een draai om zijn
oren krijgen.”
En waarom hij niet meer Nederlandse
films heeft gedaan “Wat ik de laatste
anderhalf jaar heb afgewezen is vrijwel
elke Nederlandse film die er gemaakt is,
en dat waren allemaal rollen waarvan ik
zeg dat is niet interessant. Je kunt van mij
aannemen dat dat zo is. Ik ben niet gek, of
een ijdele idioot die alleen zegt van: Is het
de hoofdrol, nee, O, dan hoef ik niet. Ik
moet het interessant vinden en ik moet
zien dat ik er iets mee kan doen. Er zijn
hier gesprekken gevoerd met
filmproducenten en het kwam er niet uit.
Nogmaals ik vind het jammer dat ik de
goede rollen en de scenario`s nog niet op
mijn tafel ben tegengekomen. Maar het is
niet zo dat ik me er druk om maak. Ik heb
werk genoeg, maar ik ben altijd
ontzettend geïnteresseerd geweest in
film.”
van een jeep. Ik herinner me hoe ik tijdens
een ontvluchtingspoging van een ferme
helling met dennenbomen moest af
sodemieteren. Kruipen op de buik met
zware bepakking en een karabijn .Het kind
in de man, oorlogje spelen. Van Johnson
vond zichzelf een dermate een blote
billengezicht hebben dat hij zei: “Als ik
zo`n helm opzet, dan zie ik er uit als een
baby. Waarom staat hij jou nou als een
soldaat?” Ik vond dat niet zo belangrijk. Ik
kijk als acteur of je iets zichtbaar maakt, of
er iets gebeurt. Of je niet op face- value je
partij staat te spelen.”
Vraag :Was het allemaal routine werk van
die Amerikaanse acteurs ?
Ton: “ In dit geval niet. Van Johnson was
aan het zakken en die wilde terugkomen.
Kerwin Mathews had een gevoel dat hij
die hysterische school van Lee Strassberg,
de Actors studios, tegenspel moest geven.
Hij kon dat ook, maar anders. Hij had ook
iets te bewijzen , van jongens we zullen
hem eens even uit de broek laten
hangen.”
THE LAST BLITZKRIEG
Daar kwamen we natuurlijk voor. Ton over
zijn Amerikaans avontuur op de Veluwe: “
Arthur Dreyfuss heeft me gevraagd voor
The Last Blitzkrieg en dat heb ik met veel
lol gedaan, want dat was ook een
sportieve prestatie. Het ging om Duitsers
die zich verkleedden als Amerikanen en zo
sabotage pleegden. Ik was de chauffeur
Nogmaals het was een gezellige avond
waarin vol enthousiasme over film werd
gepraat. De afspraak was dat ik het
interview zou uitwerken en aan Ton zou
laten lezen. Dat gebeurde enige tijd later
op een zonnige zaterdag ochtend in de
tuin van zijn huis. Ton bracht de nodige
34
correcties aan ,want zo redeneerde hij, ik
ben sportjournalist geweest en ik weet
hoe het moet. En toen kwam die
gewraakte passage over zijn passie voor
die jonge actrice. Hij begon luid naar Ina te
roepen “Ina ,kijk nou eens, wat een
grappige vergissing. Nee, zij was
getrouwd, niet ik. Dit was ver voor mijn
huwelijk.” Oké, ik begreep het probleem;
ik zou het veranderen, maar ik wist heel
zeker dat hij het had gezegd zoals het
geschreven stond, maar daar kwam hij
niet mee weg met Ina.
Ik beloofde de
correcties aan te
brengen en ze door
te sturen naar VN. In
die tijd kon je niet
even snel een artikel
op de computer
aanpassen en door
emaillen, nee, je
moest het hele stuk opnieuw uittikken en
op de post doen. En daar ging het goed
mis, het originele artikel was al door en
gedrukt. De correcties werden niet
aangebracht. Maar daar wist ik niets van
totdat enige tijd later de telefoon ging en
een woedende Ton van Duinhoven te keer
ging over het artikel dat ongecorrigeerd
was, schandelijk, en al die tijd die we in de
tuin hadden doorgebracht om die
correcties aan te brengen. Voor niets. En
dan die passage over zijn vreemd gaan.
Dat was nog het ergste. Ik had VN nog niet
gezien, maar het was waar. Bovendien
was Van Duinhoven boos dat er een foto
van hem boven de kassa bij Atheneum
hing, door Jan opgehangen. Uit
bewondering. Die moest subiet
verwijderd worden. Daar kon ik weer niets
aan doen. Maar niets scheen meer te
deugen.
Jan herinnert zich dat hij ook werd
opgebeld en dat hij zoveel mogelijk mij
heeft verdedigd. Thys kon er niets aan
doen, de schuld lag bij VN ,maar het was
een samenloop van omstandigheden dat
die correcties niet op tijd waren
binnengekomen. Om het nog erger te
maken ging Ina in een interview met de
VARA gids een paar weken later in op de
pijnlijke passage en verdedigde Ton. Ze
wist natuurlijk donders goed dat hij
inderdaad tijdens hun huwelijk was
vreemd gegaan, maar stand by your man
is het motto. Ton had over de telefoon
geëist dat ik de geleende foto`s en de
geluidstapes bij hem zou afleveren en ik
ben op een regenachtige ochtend vroeg
van het Thorbeckeplein waar ik op kamers
woonde naar de Prinsengracht gelopen en
heb al het materiaal door de brievenbus
geduwd. Ik had geen behoefte om aan te
bellen om nog eens een vervelende
confrontatie aan te gaan.
Of hij verder wat aan dat interview heeft
gehad weet ik niet. Hij heeft nog veel
optredens voor de tv gedaan en maar
twee speelfilms Vandaag of morgen van
Roeland Kerbosch en de mislukte komedie
van Frans Weisz Heb meelij Jet. Niet echt
de films waarop hij zat te wachten.
Vandaag of morgen
35
Heb meelij Jet
Die mooie romantische rol in een Lelouch
achtige film is nooit gebeurd. Hij had
natuurlijk ook niet die allure van een Jean
Louis Trintignant of Yves Montand die
mooie rollen hadden gespeeld bij Claude
Lelouch. Ton van Duinhoven was een
kleine man , met korte armen en fijn
geknepen ogen. Perfect voor de rol van
Ton als
Ronald Reagan
Chinees of Robot. Ko van Dijk had eens
vals tegen hem gezegd: ”Geef me de
suikerpot eens aan, Ton, als je er bij kan.”
Hij miste de grootheid van een Ko van Dijk
of Guus Hermus en het sexappeal van
leeftijd genoten Kees Brusse of Rijk de
Gooyer.
Ina van Faassen zag ik nog wel eens in de
stad, en ze keek me altijd vreemd aan.
Onwennig en met een gevoel van
schaamte. Waarbij ik dacht : jij weet het,
ik weet het, Ton zat te liegen. De laatste
keer dat ze me zag was toen ik in de
Spiegelstraat met regisseur Sam Fuller was
en hij druk gesticulerend een scene uit een
film beschreef . Dat moet voor haar wel
heel raar zijn geweest. Ton zag ik nog een
keer uit een steeg komen met zijn fiets en
in de Kalverstraat staan roepen naar zijn
hond die hem was gesmeerd. Een man van
in de tachtig waar geen winkelende
persoon in die Kalverstraat nog op lette.
Opeens zag hij mij staan en een gevoel van
hoop was in zijn ogen te zien, maar ik
keek hem koud aan en ik begon te grijnzen
zoals, Charles Bronson dat deed als hij
iemand koud maakte. Daarna draaide ik
me om en verdween in de massa. Ton van
Duinhoven bleef alleen achter zonder
hond.
De dodelijke grijns van
Charles Bronson
36
Volgende maand in FILM FUN: